ئەبجەد

Latin (ULY)

ebjed

Cyrillic

әбҗәд

Meaning in Chaghatay

1. ابجد
   ئە. ئەرەپ ئېلىپبەسىدىكى 28 ھەرىپنى سەككىز گۇرۇپپىغا بۆلۈپ، ھەر بىر گۇرۇپپىدىكدى ھەرپلەرنى بىر - بىرىگە قوشۇپ ياسىغان سەككىز ياسالما سۆزنىڭ ئومۇمىي نامى ۋە بىرىنچىسىنىڭ ئوقۇلۇشى. بۇ سۆزلەر: ابجد (ئەبجەد)، هوز (ھەۋۋەز)، حطى (ھۇتتى)، كلمن (كەلەمەن)، سعفص (سەئفەس)، قرشت (قەرەشەت)، ثخذ (سەخخەز)، ضظغ (زەزەغ) دىن ئىبارەت. كونا مەكتەپلەردە بالىلارنىڭ ھەرپلەرنى ئۆگىنىش باسقۇچىدا شۇ سەككىز سۆز مەخسۇس كىچىك تاختىغا يېزىپ ئوقۇتۇلغان ۋە بۇنداق ئوقۇتۇش «تەئلىمى ئەبجەد» (تعليم ابجد) دەپ، بۇ سۆزلەرنى ئوقۇشقا كىرىشكەنلەر بولسا «ئەبجەدخان (ابجدخوان)» دەپ ئاتالغان. بۇ سۆزلەردىكى ھەرپلەر يەنە يۇقىرىدىكى تەرتىپ بويىچە 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 20، 30، 40، 50، 60، 70، 80، 90، 100، 200، 300، 400، 500، 600، 700، 800، 900، 1000 سانلىرىغا ۋەكىللىك قىلغان بولۇپ، چاغاتاي ئۇيغۇر تىلىدىكى شېئىرلاردا، ھىجرىيە يىلى قاتارلىق سانلار ھامان شۇ ھەرپلەردىن تۈزۈلگەن سۆزلەر ئارقىلىق (ئەبجەد ھېسابى بىلەن) ئىپادىلەنگەن.